Overzicht en Grafiek legeringstoeslagen

Wilt u ook elke maand op de hoogte worden gebracht van de actuele legeringstoeslagen? Meld u dan hier aan

November 2019

Eurokoers  
30 september $ 1,093
30 oktober $ 1,112
30 september £ 0,887
30 oktober £ 0,864

Wereldeconomie voorzichtig positief

De belangrijkste beurzen in binnen- en buitenland staan er onverwacht beter voor. De S&P500 belandde in de laatste week van oktober zelfs even op een alltime high en de AEX kroop naar het hoogste niveau sinds 2001. Ook de breed samengestelde Stoxx Europe 600 bereikte de hoogste stand sinds begin vorig jaar. Dit is onverwacht omdat de wereldeconomie dit jaar vooral te lijden had van onzekerheden. Onzekerheid over handelsafspraken tussen de VS en China waarbij protectionisme hoogtij viert. Onzekerheid over de uittreding uit de EU van het Verenigd Koninkrijk (VK). Onzekerheid over de klimaatcrisis en de daarmee gepaard gaande energietransitie. Onrust in het Midden Oosten en de machtsverhoudingen op het wereldtoneel. Mogelijk is de positieve stemming op de beurzen ingegeven door de uitspraken van Trump na de laatste onderhandelingen met zijn ambtsgenoot Xi Jinping, die overigens nog niet tot ondertekende afspraken hebben geleid. Misschien is de positieve stemming ook veroorzaakt door het nieuwe brexit-akkoord dat Johnson smeedde met de Europese Commissie over de uittreding; een akkoord dat overigens nog niet omarmd is door het Lager Huis.

Handelsoorlog lijkt bijna bezworen

De meest concrete toezegging tijdens de laatste onderhandelingen tussen China en de VS is de belofte van Xi Jinping om de komende jaren voor $40 tot $50 miljard landbouwproducten te kopen van de VS. Ook wil China het eenvoudiger maken voor buitenlandse financiële dienstverleners om zaken te doen in het land en heeft het beloftes gedaan over stabilisering van de koers van renminbi; die eerder door de VS een valuta-manipulator werd genoemd. De VS ziet af van de verhoging van de strafheffingen op $250 miljard aan Chinese goederen, die deze maand zouden ingaan. De nieuwe heffingen op nog eens $160 miljard aan goederen, die voor december gepland staan, zijn nog niet van tafel. Trump en Xi Jinping willen half november hun handelsakkoord tekenen op een top in Chili. Wat de impact hiervan zal zijn, staat nog te bezien.

Subsidies voor protectie landbouw en industrie

Uit onderzoek van Global Trade Alert blijkt dat momenteel meer dan $1150 miljard aan handel lijdt onder handelsbelemmeringen, waarvan slechts een zesde toegeschreven kan worden aan de handelsoorlog tussen China en de VS. Wereldwijd zijn subsidies aan landbouwers en lokale producenten bijvoorbeeld goed voor 118 van de in totaal 228 handelsbelemmeringen. Chinese exporteurs krijgen van hun overheid een belastingkorting en bepalen zo een groot deel van de wereldhandel. Ook de EU doet mee aan protectionistische subsidies onder andere voor de staalindustrie, om de producenten te redden van hun malaise die zij wijten aan de overproductie van staal door China. Protectionistische maatregelen zijn feitelijk van alle tijden.

Onrust Midden Oosten

Trump heeft zijn leger teruggetrokken uit Syrië. Turkije heeft daarop Syrië aangevallen om te verwezenlijken waar zij al jaar en dag op uit is: het heroveren van land op de Koerden. In het noordoosten van Syrië hebben de Koerden (op westers verzoek en met westerse steun) gevochten tegen Islamitische Staat. Daarbij sneuvelden 11.000 Koerden. De Koerden voelen zich ernstig verraden nu de VS zich hebben teruggetrokken en het gebied hebben overgedragen. Erdogan heeft na zware druk van de VS tot een tijdelijk staakt-het-vuren besloten waarop Trump de economische sancties tegen Turkije heeft opgeheven. De militaire opperbevelhebber van de NAVO is traditioneel een Amerikaan en binnen de organisatie geldt de VS in de regel toch als belangrijkste partner. Trumps eigengereide houding in dit conflict schaadt de positie van de Navo. Europa kijkt toe terwijl Turkije doet wat het wil. Poetin, die een internationale vredesmacht niet nodig achtte voor de oorlog in Syrië, lijkt de touwtjes steviger in handen te hebben.

Vluchtelingencrisis kost EU geld

Sinds 2015 is het aantal mensen dat zich in de EU meldt als vluchteling fors afgenomen. Maar of dat zo blijft, is de vraag. De Belgische minister van migratiezaken Maggie de Block vreest dat de crisis een comeback maakt en vindt dat Europa snel uit haar impasse rond het migratiebeleid moet komen. Een Brusselse denktank CEPS heeft suggesties gedaan. De EU zou zich volgens de denktank royaler moeten opstellen richting niet-EU-landen, die nu veel vluchtelingen opvangen. Ook stelt zij in het rapport voor om migratie te legaliseren voor studie en opleiding. Beide maatregelen zullen de EU geld kosten. Nederland levert sinds 2000 per hoofd van de bevolking de grootste bijdrage aan de EU-begroting. In 2020 maakt de regering €8 miljard over aan Brussel; €2,5 miljard daarvan komt op de een of andere manier in de vorm van subsidie weer terug naar ons land. De Nederlandse bijdrage dreigt de komende jaren met 62,5% te stijgen. De jaarlijkse bruto afdracht zal volgens EU-bronnen in 2027 uitkomen op €13 miljard. De Nederlandse regering vindt een dergelijke stijging onacceptabel.

Wisseling van de wacht voor EU

De nieuwe Europese Commissie onder leiding van de Duitse Ursula von der Leyen zal op zijn vroegst op 1 december beginnen, door de eerdere afwijzing van drie kandidaat-commissarissen. Tot die tijd blijft de huidige Commissie met voorzitter Jean-Claude Juncker aan het werk. De president van de Europese Centrale Bank (ECB), Mario Draghi heeft zijn functie overgedragen aan Christine Lagarde. Bij zijn afscheid drong hij er op aan dat het tijd is voor ‘meer Europa’ in plaats van minder. Hij adviseert de EU om een zelfstandige begroting op te stellen voor de eurozone en een kapitaalmarktunie te vormen. De VS had tussen 2009 en 2018 een begrotingstekort van gemiddeld 3,6% maar herstelde zich ten opzichte van Europa, dat nog een begrotingsoverschot van 0,5% had, beter van dit tekort dankzij de kapitaalmarktunie die zij heeft.

Vertrouwen EU matig maar groei blijft

Zo positief als de economen en investeerders in de VS zijn, waren de Europese consumenten en producenten niet. Dat blijkt uit de vertrouwensindex van de Europese Commissie. De index ging van 101,7 in september (het laagste niveau in vijf jaar) naar 100,8 deze maand. Onderzoeksbureau Markit verwacht echter een stabilisatie van het vertrouwen. Ondanks het matige vertrouwen vielen de groeicijfers over het derde kwartaal In Frankrijk (0,3%), België (0,4%) en Oostenrijk (0,1%) niet tegen. Van de andere Eurozonelanden zijn de cijfers nog niet bekend. De ontwikkelingen in het VK zullen deels bepalen hoe positief het laatste kwartaal van 2019 zal worden. Als de brexit van uitstel (tot 31 januari) via verkiezingen (december) naar afstel gaat of wanneer het opgestelde akkoord met de EU door het Engelse parlement wordt aangenomen, dan zal het gematigde sentiment in de EU vermoedelijk verbeteren. Als daarbovenop Trump een deal met China tekent en Duitsland en Nederland bereid zijn extra te investeren en hun geld te laten rollen, dan zal het vertrouwen ook in ons land hoogstwaarschijnlijk weer stijgen. Een nieuwe recessie is op dit moment minder waarschijnlijk.

Nederland heeft last van stikstof en PFAS

De groei van de Nederlandse economie zal naar verwachting eerst echter het komende kwartaal afnemen. De bouwsector, die het dit jaar zeer goed deed, heeft te lijden van de nieuwe stikstof- en PFAS-normen. Veel bouwprojecten kunnen sinds 1 oktober niet uitgevoerd worden als gevolg van deze strengere normen. PFAS is een groep chemische stoffen die onder andere in verf, blusschuim, regenkleding, antiaanbakpannen en zonnebrandcrème zit. Deze stoffen worden niet afgebroken in de natuur. Grond met te veel PFAS mag niet meer vervoerd worden. Bouw- en baggerwerkzaamheden zijn hierdoor stilgelegd. De bouw lag al grotendeels stil als gevolg van de stikstofuitstoot. Het probleem van de PFAS is daar nog bij gekomen. Minister Carola Schouten heeft aangekondigd uiterlijk 1 december meer duidelijkheid te geven over de stikstofregels en eventuele overbruggingsmaatregelen. Voor dit jaar en volgend jaar blijven de consumptie en de private investeringen een positieve bijdrage leveren aan de groei van het bbp.

Staalproductie moet omlaag

Negentien organisaties van staalproducenten hebben overheden (en de G20) gevraagd om de wereldwijde overproductie van staal een halt toe te roepen. De productie van staal neemt nog steeds toe. Met name de productie in China groeit en is tot en met augustus dit jaar met 9% op jaarbasis toegenomen. In de VS is de productie in dezelfde periode toegenomen met 4% terwijl de vraag naar staal hier afnam. Europese staalfabrikanten produceerden dit jaar 3% minder staal. Belangrijke ontwikkeling voor de productie van staal is de stijging van de nikkelprijs (dit jaar met ruim 50%) en de ijzerertsprijs (+20%). The World Steel Association (worldsteel) verwacht dat de vraag naar staal in China dit jaar met 7% zal zijn toegenomen naar 900.1 megaton. In 2020 verwacht worldsteel dat de vraag in China met 1% zal toenemen terwijl de vraag in de rest van de wereld naar verwachting met 2,5% zal stijgen. Voor dit jaar schat de organisatie dat de wereldwijde vraag naar staal (exclusief China) met slechts 0,2% toeneemt.

OPEC produceert minder

De OPEC-landen hebben aangegeven hun productieverlaging te willen continueren. De huidige afspraken over productieverlaging lopen tot december. Waarschijnlijk wordt de termijn verlengd en de productie verder ingekrompen. De prijs voor een vat Brentolie ligt nu rond de $ 62. De voortdurende oliereducties vanuit de OPEC en de afnemende productie van schalieolie zullen in 2020 waarschijnlijk gelijke tred houden met de stijging van de olieproductie buiten de OPEC en een gematigde groei van de vraag. De prijs van een vat Brent zal volgens de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs ook in 2020 rond de $60 blijven schommelen.

Nikkel spotkoers per ton     
27 september $ 17.410,00 € 15.921,35
30 oktober $ 16.680,00 € 15.033,80
Nikkel 3-maandskoers per ton     
27 september $ 17.330,00 € 15.848,19
30 oktober $ 16.680,00 € 15.033,88
Aluminium spotkoers per ton    
27 september $ 1.713,00 € 1.566,53
30 oktober $ 1.737,50 € 1.585,28
Aluminium 3-maandskoers per ton    
27 september $ 1.733,50 € 1.848,19
30 oktober $ 1.742,50 € 1.570,08
Wilt u ook elke maand op de hoogte worden gebracht van de actuele legeringstoeslagen? Meld u dan hier aan